متروی اصفهان به سایه تاریخ رسید قطار توسعه در انتظار تایید یونسکو
به گزارش بن ایر، مدیرکل میراث فرهنگی اصفهان اظهار داشت: مشاور ذی صلاح بررسی اسناد عبور خط2مترو از حریم مسجد جامع عتیق تاهفته آینده انتخاب می شود و درصورت تأیید، اجرای پروژه بارعایت ضوابط یونسکو امکان دارد.
خبرگزاری مهر، گروه استان ها- کوروش دیباج: پرونده عبور خط ۲ مترو اصفهان از محدوده پیرامونی مسجد جامع عتیق، طی چند سال قبل به یکی از پیچیده ترین و حساس ترین چالش های تلاقی توسعه شهری و صیانت از میراث فرهنگی در ایران تبدیل گشته است؛ پرونده ای که از همان ابتدا، به سبب هم جواری با یکی از شاخص ترین آثار ثبت جهانی کشور، فراتر از یک پروژه عمرانی تلقی شد و در سطح ملی و بین المللی مورد توجه قرار گرفت. مسجد جامع عتیق اصفهان که در سال ۲۰۱۲ در لیست میراث جهانی یونسکو ثبت گردید، نه تنها به عنوان یک بنای مذهبی، بلکه به مثابه سندی زنده از ادامه معماری و شهرسازی ایرانی، اسلامی، در کانون حساس ترین ضوابط حفاظتی یونسکو قرار دارد؛ ضوابطی که هرگونه مداخله در حوزه و حریم آنرا مشروط به مطالعات دقیق، ارزیابی اثرات و تأیید نهادهای ذی صلاح می کند.
از زمان مطرح شدن مسیر خط ۲ مترو در محدوده مرکزی اصفهان، گزارش ها و هشدارهای گوناگونی از طرف کارشناسان میراث فرهنگی، باستان شناسان و حتی برخی نهادهای بین المللی در رسانه های رسمی کشور انتشار یافته است. همزمان، تجربه پیشین عبور مترو از زیر میدان نقش جهان و حساسیت شدید یونسکو نسبت به آن پرونده، موجب شد که عبور مترو از نزدیکی مسجد جامع عتیق از ابتدا ذیل یک نگاه سخت گیرانه تر و با حساسیت مضاعف بررسی شود؛ نگاهی که عبور صرف از زیر زمین را نیز به عنوان مداخله ای بالقوه خطر آفرین تلقی می کند.
در سالیان اخیر، با نزدیک تر شدن عملیات اجرائی خط ۲ مترو به بافت تاریخی، این پرونده وارد مرحله ای تازه شده و مکاتبات رسمی میان ایران و یونسکو شدت گرفته است. گزارش های انتشار یافته در خبرگزاری مهر نشان داده است که یونسکو ضمن درخواست توضیح رسمی در رابطه با مسیر، عمق و مطالعات فنی پروژه، تاکید کرده است که هرگونه تصمیم نهائی به شرط ارایه مستندات علمی، ارزیابی های مستقل و راستی آزمایی نتایج مطالعات خواهد بود. در همین چارچوب، سازمان میراث فرهنگی کشور و اداره کل میراث فرهنگی استان اصفهان، با تاکید بر استقلال مشاوران، پایش لرزه ای بافت تاریخی و رعایت استانداردهای بین المللی، تلاش نموده اند این پرونده را از یک مناقشه اجرائی به یک فرایند کارشناسی شفاف تبدیل کنند؛ فرآیندی که نتیجه آن، نه تنها مسیر مترو، بلکه اعتبار نظام محافظت از میراث جهانی ایران را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
در همین راستا، امیرکرم زاده، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان، در گفت و گو با گزارشگر مهر به تشریح آخرین وضعیت این پرونده پرداخت؛ گفت و گویی که نشان داده است تصمیم نهائی در رابطه با عبور یا عدم عبور مترو از این محدوده، به شرط نتایج مطالعات مستقل، راستی آزمایی اسناد فنی و نظر مشاوران ذی صلاح خواهد بود.
عبور مترو از حریم اثر ثبت جهانی؛ تصمیمی فراتر از یک پروژه عمرانی
کرم زاده ضمن اشاره به حساسیت ویژه پرونده مسجد جامع عتیق اظهار نمود: مبحث عبور خط ۲ مترو از این محدوده، از ابتدا به عنوان یک پروژه فقط عمرانی دیده نشده و از نظر میراث فرهنگی، این پرونده در سطح ملی و بین المللی ارزیابی می شود.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان تاکید کرد: هرگونه تصمیم گیری در رابطه با آثار ثبت جهانی، تابع قوانین سخت گیرانه حریم و ضوابط مصوب یونسکو و ایکوموس است و نمی توان با نگاه تسهیل گرانه عمرانی در رابطه با آن حکم صادر کرد.
وی اظهار نمود: در همین جهت، اداره کل میراث فرهنگی استان اصفهان از مشاوران صلاحیت دار دعوت کرده تا بصورت مستقل در این مورد مشارکت داشته باشند. به گفته ی ایشان، شرکت مترو اصفهان قبل تر مجموعه ای از مستندات فنی، مطالعات و داده ها را در قالب ۳۸ سی دی به میراث فرهنگی تحویل داده که این اسناد نیازمند بررسی دقیق، تخصصی و بی طرفانه است.
کرم زاده اشاره کرد: این بررسی ها نمی تواند توسط نهاد مجری پروژه صورت گیرد و ضروری است مشاوری ذی صلاح، مستقل و دارای گرید تخصصی در عرصه مترو و پروژه های زیرسطحی شهری، صحت و کفایت این مستندات را ارزیابی کند.
وی در رابطه با سرنوشت عبور خط دو متروی اصفهان از حریم مسجد جامع عتیق اعلام نمود: وزارت میراث فرهنگی مبادرت به فراخوان مشاور مستقل جهت بررسی دقیق این مورد خواهد نمود.
وی افزود: بمحض تامین اعتبار لازم، مشاور ذی صلاح در هفته های آینده انتخاب خواهد شد تا اسناد و سی دی های ارایه شده توسط شهرداری را بررسی و صحت مطالعات انجام شده را تأیید کند. در صورت تأیید مشاور، عبور مترو از این مسیر مجاز خواهد بود و در غیر این صورت، مسیر پروژه تغییر خواهد نمود.
مدیرکل میراث فرهنگی اصفهان همینطور اشاره کرد: استانداردهای بین المللی برای عبور مترو از محدوده های تاریخی رعایت خواهد شد و این پروژه فقط در صورتی مورد پذیرش قرار خواهد گرفت که خط مترو بتواند این معیارها را تامین کند.
فراخوان مشاور مستقل؛ سعی برای شفافیت و رفع هرگونه شائبه
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان با تاکید بر لزوم شفافیت کامل در این پرونده اظهار نمود: یکی از دغدغه های اصلی افکار عمومی، احتمال وجود ارتباط میان مشاوران پروژه و شهرداری به عنوان مجری مترو بوده است. برای رفع هرگونه شائبه، تصمیم گرفته شد که تامین اعتبار انتخاب مشاور از طرف وزارت میراث فرهنگی صورت گیرد و قرارداد نیز مستقیماً توسط این وزارتخانه منعقد شود.
وی اظهار نمود: برمبنای قوانین، هزینه های مترتب بر پروژه باید توسط مجری پرداخت گردد، اما بمنظور ممانعت از ایجاد شبهه، میراث فرهنگی پذیرفت که فرایند انتخاب مشاور را با تامین اعتبار مستقل مدیریت کند.
کرم زاده اضافه کرد: مشاور منتخب باید دارای حداقل گرید یک در عرصه مترو باشد و سابقه حرفه ای آن به شکلی باشد که اعتبار علمی و تخصصی خویش را تحت هیچ شرایطی به خطر نیندازد.
وی ضمن اشاره به تامین اعتبار این فرایند اضافه کرد: حدود دو میلیارد تومان برای این منظور پیش بینی و مکاتبات در ارتباط با آن انجام شده است.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان اظهار داشت: قبل از برگزاری فراخوان، از سه شرکت رتبه یک فعال در این عرصه استعلام قیمت انجام شد تا مبلغ پایه برمبنای خدمات مورد نیاز تعیین شود و سپس فرایند فراخوان بصورت شفاف و رقابتی اجرا شود.
وی اشاره کرد: تا حالا سه شرکت معتبر مستقر در تهران برای حضور در این فراخوان اعلام آمادگی کرده اند و انتخاب نهائی برمبنای معیارهای فنی، تخصصی و استقلال حرفه ای تا هفته آتی صورت خواهد گرفت.
عمق عبور مترو و لایه های باستان شناسی؛ مرز اطمینان یا محل تردید
یکی از محورهای اصلی بحث در رابطه با عبور خط ۲ مترو از محدوده مسجد جامع عتیق، مبحث لایه های دیرینه شناسی و عمق حفاری است. کرم زاده در اینباره اظهار نمود: برمبنای مطالعات و برآوردهای موجود، لایه های دیرینه شناسی در اصفهان عموماً تا عمق ۱۲ تا ۱۵ متر قرار دارند و حتی در متراکم ترین بخش های شهری، این عمق به ندرت از ۱۳ متر فراتر می رود.
وی اضافه کرد: مسیر پیش بینی شده برای عبور مترو در این محدوده، در عمق حدود ۲۵ متری زمین قرار دارد و از نظر لایه های شناخته شده باستان شناسی، در این عمق اثری وجود ندارد.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان تاکید کرد: این مورد به تنهایی برای اعطای مجوز کافی نیست و باید تمامی آثار لرزشی، نشست زمین و دستاوردهای طولانی مدت عبور قطار نیز بررسی شود.
وی اظهار نمود: همین دلیل، همزمان با بررسی پرونده مسجد جامع عتیق، پایش لرزه ای در سایر نقاط بافت تاریخی که مترو از آن عبور کرده یا خواهد کرد، شروع شده است.
کرم زاده افزود: داده های حاصل از این لرزه نگاری ها و گزارش های فنی آن، در اختیار کارشناسان ذی ربط قرار می گیرد تا یک پایش زیرزمینی جامع از میزان خطرپذیری و تهدید احتمالی برای بناهای تاریخی به دست آید.
وی اضافه کرد: این رویکرد به میراث فرهنگی امکان می دهد تصمیم گیری خویش را فقط برمبنای یک نقطه یا یک پروژه خاص انجام ندهد، بلکه تصویری کلان از تأثیر مترو بر بافت تاریخی اصفهان داشته باشد.
یونسکو و پرونده اصفهان؛ قانع سازی مشروط و انتظار برای نتایج نهایی
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان در قسمت دیگری از سخنان خود به آخرین وضعیت مکاتبات با یونسکو اشاره نمود و اظهار نمود: در آخرین نامه نگاری انجام شده، پاسخ های فنی و توضیحات اولیه از طرف ایران ارایه شده و در مقطع فعلی، یونسکو نسبت به این توضیحات قانع شده است.
وی اضافه کرد: با این وجود، این قانع شدن به مفهوم تأیید نهائی نیست و یونسکو منتظر دریافت نتایج مطالعاتی است که شهرداری انجام داده و میراث فرهنگی آنها را راستی آزمایی کرده است. بعد از ارسال این مستندات، کارشناسان یونسکو بررسی تخصصی خویش را انجام خواهند داد و نظر غایی در این چارچوب اعلام خواهد شد.
مدیرکل میراث فرهنگی استان اصفهان اشاره کرد: تجربه های گذشته، همچون پرونده عبور خط مترو از میدان نقش جهان، نشان داده است که یونسکو در رویارویی با پروژه های زیرساختی در حریم آثار ثبت جهانی، خیلی دقیق و سخت گیرانه عمل می کند و هرگونه مغایرت با استانداردهای بین المللی می تواند دستاوردهای جدی برای وضعیت ثبت جهانی اثر داشته باشد.
از مجموع اظهارات مدیرکل میراث فرهنگی استان اصفهان و بررسی های رسمی انتشار یافته برمی آید، این است که پرونده عبور خط ۲ مترو از حریم مسجد جامع عتیق هنوز به ایستگاه نهائی نرسیده است. این پرونده حال در مرحله ای قرار دارد که نتایج مطالعات مستقل، نظر مشاوران ذی صلاح و ارزیابی نهادهای بین المللی می تواند مسیر آنرا به کلی تغییر دهد.
در شرایطی که توسعه حمل و نقل عمومی یک ضرورت انکارناپذیر شهری است، محافظت از میراثی که هویت تاریخی و فرهنگی کشور را نمایندگی می کند نیز مسئولیتی غیرقابل چشم پوشی است. تلاقی این دو لزوم، آزمونی جدی برای سیستم تصمیم گیری، شفافیت و پایبندی به اصول علمی در مدیریت شهری و میراث فرهنگی ایران به شمار می رود؛ آزمونی که نتیجه آن، فراتر از اصفهان، در نگاه جامعه جهانی به نحوه صیانت ایران از آثار ثبت جهانی اش اثرگذار خواهد بود.
منبع: bonair.ir
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب