لباس قوم لر پیوندی میان فرهنگ، تاریخ و هویت ایرانی
به گزارش بن ایر، لباس قوم لر یکی از جلوه های شاخص فرهنگ بومی ایران، تنها یک پوشش سنتی نیست بلکه بازتابی از تاریخ، باور و سبک زندگی مردمانی است که در گستره زاگرس زیسته و هویت ایرانی خویش را حفظ نموده اند.
خبرگزاری مهر- گروه استانها، مرضیه جوانمردی فر: ایران سرزمینی است با تنوع فرهنگی گسترده که هر یک از اقوام آن، بخشی از هویت تاریخی و اجتماعی این کشور را شکل داده اند.
در میان این اقوام، قوم لر با پیشینه ای کهن و فرهنگی غنی، نقش برجسته ی در تاریخ و تمدن ایران داشته است. یکی از برجسته ترین جلوه های این فرهنگ، لباس سنتی لری است که نه تنها نشان دهنده شیوه پوشش، بلکه بازتابی از باورها، شرایط زندگی، موقعیت جغرافیایی و ارزش های اجتماعی این قوم بشمار می رود.
لباس قوم لر در طول قرن ها و نسل ها شکل گرفته و متناسب با زندگی در نواحی کوهستانی زاگرس تکامل یافته است.
استفاده از پارچه های مقاوم، طراحی مناسب برای تحرک و سازگاری با سرما و گرما، نشان دهنده هوشمندی مردمان لر در تطبیق با محیط طبیعی خود است. این پوشش ها نتیجه تجربه های طولانی زندگی عشایری و روستایی بوده و هر جزء آن کارکردی مشخص و معنادار دارد.
از سوی دیگر، لباس لری تنها جنبه کاربردی ندارد، بلکه زیبایی شناسی خاصی را نیز در بر می گیرد.
رنگ ها، نقش ها و تزئینات به کاررفته در لباس های زنانه و مردانه، مبین احساسات، روحیه و جایگاه اجتماعی افراد هستند. بطور مثال، رنگ های شاد و متنوع در لباس زنان لُر نمادی از امید، زندگی و نشاط اجتماعی است، در حالیکه پوشش مردان با سادگی و استقامت خود، نشانه ای از قدرت، غیرت و روحیه حماسی این قوم به حساب می آید.
همچنین، لباس های محلی لری در مناسبت های مختلف مانند جشن ها، عروسی ها، مراسم های مذهبی و مراسم سنتی، تفاوت هایی با پوشش روزمره دارند که این مساله نشان دهنده پیوند عمیق لباس با آداب و رسوم اجتماعی است. هر تغییر در نوع پوشش، پیامی خاص را منتقل می کند و به شکلی زبان خاموش فرهنگ لری بشمار می رود.
امروزه با گسترش زندگی مدرن و تغییر سبک پوشش، خطر فراموش شدن لباس های محلی افزایش پیدا کرده است.
از این رو، شناخت و معرفی لباس قوم لر نه تنها اقدامی فرهنگی، بلکه قدمی مؤثر در حفظ میراث ناملموس ایران به حساب می آید.
بررسی این پوشش سنتی به ما کمک می نماید که با هویت، تاریخ و سبک زندگی مردمانی آشنا شویم که بازهم اصالت خویش را در دل تغییرات زمان حفظ نموده اند.
رنگ و طرح لباس های محلی تابع سن و جایگاه اجتماعی است
نگار مطلق، طراح و خیاط لباس های محلی در گفتگو با خبرنگار مهر، در مورد رنگ و نوع پارچه های مصرفی در دوخت لباس محلی اظهار داشت: لباس های محلی با سن و سال افراد نسبت مستقیم دارد. زنان سالمند اغلب از پارچه هایی با طرح و رنگ ساده و ملایم و گاهی تیره و تزیینات کم استفاده می نمایند. در مقابل، لباس دختران و زنان جوان، تنوع دلپذیری از رنگ های شاد و نقش های زیبا دارد و معمولا، زیورآلات و تزیینات بیشتری در آن به کار می رود.
وی افزود: در طرح ها و مدلهای جدیدتر، دختران جوان از آستین های مدل دار استقبال بیشتری دارند و چارقدهای متفاوت تری را می پسندند.
مطلق در مورد اجزای لباس های محلی اظهار داشت: کلاه، جلیقه، چارقد، تنبان یا دامن و سکه هایی که به روی پیشانی می بندند سوزن های زیبایی که به چارقد زده می شود از اجزای لباس لری است. بانوان متأهل اغلب از کلاه استفاده نمی کنند و زیر چارقد به روی پیشانی، روسری دیگری می بندند، یا روسری آنها غالباً سفید و گل دار است.
لباس محلی؛ فراتر از پارچه و دوخت
طراح و خیاط لباس های محلی اضافه کرد: چارقد پارچه ای مربعی شکل از جنس نخ یا ابریشم است که به شکل مورب آنرا تا می زنند و روی سر می اندازند. معمولا پارچه هایی با رنگ روشن را برای چارقد انتخاب می کنند و گل های بزرگی نیز نقش و نگار زیبای آنرا تشکیل می دهد. در حقیقت، چارقد همان روسری است. زنان ایل معمولا از چارقدهای گل دار برای پوشش خود استفاده می نمایند.
وی افزود: لباس محلی فقط پارچه و دوخت نیستند، هر کدام داستان و روحی دارند و حاصل دست های هنرمندانی هستند که قرن ها تجربه را در خود نهفته دارند.
مطلق اضافه کرد: طرح های پیچیده گلدوزی ها، سوزن دوزی ها، ترکیب رنگ های خیره کننده که از دل طبیعت و فرهنگ نشأت گرفته اند، همگی الگوهایی ناب برای خلق آثار نو هستند. چیزی که در لباس های محلی ارزش ویژه ای دارد، اصالت و دست ساز بودن آن هاست. در دنیایی که همه چیز ماشینی و یکنواخت شده است، آن حس گرمی و دقت در دوخت، آن جزئیات ظریفی که تنها با عشق و حوصله خلق می شوند، بی نهایت ارزشمندند.
وی اشاره کرد: هر لباس محلی، آیینه تمام نمای هویت یک قوم است. شما با دیدن یک لباس، می توانید بخشی از تاریخ، سبک زندگی، باورها و حتی وضعیت جغرافیایی آن مردم را حدس بزنید. این لباس ها شناسنامه های فرهنگی ما هستند و همین تنوع، زیبایی ایران را دوچندان می کند.
روایتی از اصالت و مدرنیته در لباس لری
فریده شجاعیان، یکی از زنان لر و خیاط لباس محلی در منطقه نورآباد ممسنی فارس در گفتگو با خبرنگار مهر، به جزئیات و اهمیت این پوشش پرداخت و اظهار داشت: هزینه پارچه و دوخت یک دست لباس کامل محلی لری، بخصوص برای مراسمی چون عروسی، خیلی بالا است.
وی افزود: یک دست لباس کامل محلی لری شامل چند لایه دامن، پیراهن، چارقد یا روسری، جلیقه و تزئیناتی مانند گل دستمال، سنجاق زیر چارقد و اشرفی است. فقط برای دامن ها که گاهی تا سه لایه دوخته می شوند، پارچه قابل توجهی نیاز است؛ بطوریکه برای دامن اصلی امکان دارد تا شش متر پارچه استفاده گردد. در مجموع، برای دوخت یک دست لباس کامل، حدود ۱۰ تا ۱۴ متر پارچه ضروری است که بستگی به نوع پارچه و قواره آن دارد. همین طور نوارهای تزئینی گران قیمت نیز برای تزئینات استفاده می شوند که بر هزینه غائی می افزایند.
این هنرمند و خیاط لباس سنتی با اشاره به تعلق خود به ایل عشایر، قدمت این لباس ها را به نسل ها قبل خود می داند و تاکید کرد: این لباس ها بخش جدایی ناپذیر از زندگی عشایر بوده و هست. پوشیدگی و حجاب مناسب این لباس ها نیز مورد توجه قرار گرفته و این مساله در کنار زیبایی، به جذابیت آنها می افزاید.
استقبال نسل جدید از لباس محلی سنتی
شجاعیان اظهار داشت: با وجود هزینه های بالا، نسل جوان بازهم به این لباس ها علاقه مند هستند. خیلی از دختران جوان، علیرغم دشواری راه رفتن با لباس های سنگین، تمایل به پوشیدن آنها در مراسم مختلف دارند. این لباس ها به صورت ویژه در مناطقی مانند نورآباد و در بین جامعه لرها رواج دارد.
وی افزود: در عین حال، علاقه به پوشیدن لباس محلی تنها محدود به ایام خاصی چون عروسی نیست و برخی زنان به شکل روزمره از آن استفاده می نمایند. تنوع در جنس پارچه (مانند مخمل، ساتن) و سبک دوخت (پنل دار یا ساده) نیز سلیقه های مختلف را پوشش می دهد.
این هنرمند و خیاط لباس سنتی اشاره کرد: در جامعه ای که بسمت مدرنیته پیش می رود، لباس های محلی لری بازهم ایستاده اند و با وجود چالش های اقتصادی، پیوند عمیق خویش را با هویت و فرهنگ حفظ نموده اند. بطور خلاصه، لباس قوم لر در طول قرن ها و نسل ها شکل گرفته و متناسب با زندگی در نواحی کوهستانی زاگرس تکامل یافته است. در دنیایی که همه چیز ماشینی و یکنواخت شده است، آن حس گرمی و دقت در دوخت، آن جزییات ظریفی که تنها با عشق و حوصله خلق می شوند، بی نهایت ارزشمندند. فقط برای دامن ها که گاهی تا سه لایه دوخته می شوند، پارچه قابل توجهی نیاز است؛ بطوریکه برای دامن اصلی امکان دارد تا شش متر پارچه استفاده گردد.
منبع: بن ایر
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب